Rss

Η Περιοχή

Το χωριό Ρεπετίστα απέχει από τα Γιάννενα 47 χιλιόμετρα και σήμερα μαζί με άλλα δέκα (10) χωριά, ανήκει στο Δήμο Άνω Καλαμά, έδρα του οποίου είναι ο Παρακάλαμος.

Από τα Ελληνοαλβανικά σύνορα δεν απέχει πάνω από 20 χιλιόμετρα. Είναι χτισμένο αμφιθεατρικά ψηλά σ’ ένα μικρό λόφο και στους πρόποδες απλώνεται ολόγυρα ο απέραντος κάμπος του Καλαμά, που τον διασχίζουν τρία ποτάμια, ήτοι ο Γορμός, η Λιμπούστα και ο Καλαμάς.

Το τοπωνύμιο Ρεπετίστα πρέπει να θεωρηθεί και να αποδοθεί στο επώνυμο Ρεπετάς (γνωστό στην περιοχή Ιωαννίνων) και την αλβανική περιεκτική κατάληξη “ishta” (σλάβικα “ista”), κατάληξη με την οποία δηλώνεται ο τόπος όπου βρίσκεται το πρόσωπο ή το πράγμα που αναφέρεται στο θέμα. Το επώνυμο Ρεπετάς πρέπει να αποδοθεί στο αλβανικό επίθετο «rretete (i.e.) rrepte (l,e)» «δριμύς, σφοδρός, οξύθυμος (επί εμψύχων) τραχύς, άγριος, ορμητικός (επί αψύχων)» γράφει ο καθηγητής του Παν/μίου Ιωαννίνων Κώστας Οικονόμου στο βιβλίο του «τα Οικωνύμια του Νομού Ιωαννίνων».

Το σημερινό χωριό προέκυψε από μετεγκατάσταση των κατοίκων από το συνοικισμό της Παηδονιάς που βρίσκεται στις υπώρειες του Κασιδιάρη. Στο χώρο αυτό, σε μια μεγάλη έκταση από το σημερινό Ρεπετίστι μέχρι τους Κουκλιούς και τον Άνω Παρακάλαμο, απλωνόταν η ονομαστή μεσαιωνική πόλη Πογδόριανη με τις 40 Βυζαντινές Εκκλησιές, το ονομαστό μοναστήρι του Σωσίνου, ψηλά στον ομώνυμο λόφο και την περίφημη Σχολή του και Κρυφό Σχολειό, όπου δίδαξαν αξιόλογοι άνδρες και έδρασαν ιστορικές προσωπικότητες. Το παλιότερο μοναστήρι του Σωσίνου χτίστηκε από τον Ι. Σιμωτά το 1958 πάνω στα ερείπια άλλου βυζαντινού μοναστηριού της εποχής του Δεσποτάτου Ηπείρου. Ο Σιμωτάς ήταν μεγαλοεπιχειρηματίας στη Μολδαβία και καταγόταν από την Πογδόριανη. Με την οικονομική επιφάνεια, που διέθετε και τη μεγάλη αγάπη για τη γενέτειρά του, κατέστησε το μοναστήρι θρησκευτικό και εκπαιδευτικό κέντρο και “διέταξεν ίνα χρησιμεύσει εις σχολείο των περιοίκων”. Ο Π. Τσιγαράς θα ονομάσει τη Σχολή Σωσίνου “Φωτοβόλο Εστία της Ηπείρου” (Εισόδια της Θεοτόκου), που ήταν η κεντρική εκκλησία του συνοικισμού της Πογδόριανης με το όνομα “Μαχαλάς της Θεοτόκου”, όπως αναγράφεται στο βιβλίο προσκομιδής της μονής Σωσίνου. Εδώ, στην Παηδονιά, βρίσκεται και σήμερα ο Πύργος του Μελά ή του “Γ’ΛΆ”, όπως τον έλεγαν οι ντόπιοι, απ’ όπου κατάγονταν η ηπειρωτική οικογένεια των Μελάδων με τις πολλές διακλαδώσεις της. Από εδώ είναι οι ρίζες του Μακεδονομάχου Παύλου Μελά αλλά και του Δημητρίου Βικέλα.

Ο κάμπος της Ρεπετίστας είναι από τους πλέον εύφορους και γόνιμους του νομού Ιωαννίνων, και μάλιστα έχει γίνει από ετών αναδασμός και έχει σπουδαίο αρδευτικό σύστημα, το οποίο, όμως, σήμερα έχει ανάγκη εκσυγχρονισμού, όπως και όλου του κάμπου Άνω Καλαμά. Είναι ξακουστά τα καλαμπόκια του και τα τριφύλλια, παλαιότερα δε και τα φασόλια.