Rss

Με αφορμή εκδήλωση στον «Πνευματικό Φάρο» – Ι. ΜΟΝΗ ΣΩΣΙΝΟΥ : Ένα σπουδαίο μνημείο που πρέπει να διασωθεί…

Με αφορμή εκδήλωση στον «Πνευματικό Φάρο»

Ι. ΜΟΝΗ ΣΩΣΙΝΟΥ : Ένα σπουδαίο μνημείο που πρέπει να διασωθεί…

Εντυπωσίασε η ομιλία του φιλολόγου Νικηφόρου Κάτσενου

Στην αίθουσα διαλέξεων του «Πνευµατικού Φάρου» και µπροστά σ’ ένα εκλεκτό ακροατήριο ο Νικηφόρος Κάτσενος, φιλόλογος καθηγητής και τακτικός συνεργάτης του «ΠΡΩΙΝΟΥ ΛΟΓΟΥ» στις 15/11 ανέπτυξε το θέµα: Η Ιερά Μονή Σωσίνου Ευαγγελίστρας Παρακαλάµου (π. Πογδόριανης): Ένα προπύργιο Ελληνισµού και Ορθοδοξίας.

Ο πρόεδρος του Σωµατείου κ. Θεµιστοκλής Παπαθανασίου, Καθηγητής Θεολόγος και π. Λυκειάρχης παρουσίασε τον οµιλητή λέγοντας: Ευχαριστώ τον αγαπητό συνάδελφο και φίλο Νικηφόρο Κάτσενο, που αποδέχτηκε την πρόσκληση για να µιλήσει απόψε στην αίθουσά µας, µ’ ένα θέµα, διαφορετικό από τ’ άλλα. Με το Νικηφ. Κάτσενο έχουµε µια πολύ παλιά γνωριµία, αφού υπηρετήσαµε µαζί στο 20 Λύκειο lωαννίνων και µας συνδέει µια ξεχωριστή φιλία και αγάπη. Τον παρακαλώ να πάρει τον λόγο.

Στη συνέχεια ο κ. Νικηφ. Κάτσενος ευχαρίστησε τον κ. Θεμιστοκλή Παπαθανασίου για την τιμή που του δόθηκε και είπε: Ύστερα από την απώλεια του Συμεών Κατσίμπρα, ανέλαβε να συνεχίσει τη διακονία του σωµατείου «Πνευµατικός Φάρος» ο Θ. Παπαθανασίου και το κάνει µε ενθουσιασµό και αγάπη. Γνωρίζω ότι αγγίζω τη µετριοφροσύνη του αγαπητού και εκλεκτού φίλου εκπαιδευτικού Θεµ. Παπαθανασίου, γιατί ο ίδιος δεν αγαπά την επίδειξη και την προβολή και το έργο, που προσφέρει αθόρυβα, είναι οµολογουµένως θεάρεστο.

Θεωρώ όµως αναγκαίο ν’ αναφερθώ για λίγο απόψε στον αείµνηστο Θεολόγο Συµεών Κατσίµπρα, που άφησε πίσω ένα τεράστιο έργο. Το κήρυγµά του µε το φλογερό και ζωντανό λόγο, οι τακτικές οµιλίες που έκανε, οι προσκυνηµατικές εκδροµές και πολλές άλλες δραστηριότητες ήταν στο ενεργητικό του. Και όταν έπεσαν τα σύνορα µε την Αλβανία, η βοήθεια που πρόσφερε στους αδελφούς Βορειοηπειρώτες ήταν σηµαντική. Εκεί πραγµατικά ξεπέ- ρασε τον εαυτό του. Ένας ήταν ο στόχος του. Να ξυπνήσει τις χριστιανικές συνειδήσεις και να ξαναφέρει το λόγο του Χριστού εκεί που είχε σταματήσει.

Έπειτα ο Νικηφόρος Κάτσενος έκανε λόγο για τη μεγάλη μεσαιωνική πόλη, την Πογδόριανη, που βρίσκονταν στις υπώρειες του Κασιδιάρη, ανάμεσα στους συνοικισμούς Παηδονιάς, Άνω Παρακαλάμου, Ρεπετίστας, Αρετής και Koυκλιών. Ο πληθυσμός της Πογδόριανης ξεπέρασε τις τέσσερις χιλιάδες και είχε 40 εκκλησιές, όταν τα Γιάννενα διέθεταν μόνο 30, πριν 10 έτος 1611.

Ένα -είπε ο ομιλητής- από τα σωζόμενα μοναστήρια της Πογδόριανης είναι η Ι. Μ. Σωσίνου-Ευαγγελίστρας. Από το πλούσιο κτιριακό συγκρότημα του μοναστηριού, συνολικής επιφάνειας 1850 μ. σώζεται σε καλή κατάσταση, μόνο ο ναός. Τα υπόλοιπα κτίρια του μοναστηριού, τα κελιά, οι αίθουσες υποδοχής και διδασκαλίας, η μεγάλη βιβλιοθήκη με τους πολλούς τόμους-βιβλίων και χειρογράφων κ.ά. είναι όλα σωριασμένα σε ερείπια.

Το μοναστήρι, όπως μαρτυρούν οι πηγές, χτίστηκε από τον Ι. Σιμωτά το 1598, πάνω στα ερείπια άλλου βυζαντινού μοναστηριού. Ο Σιμωτάς καταγόταν από την Πογδόριανη και είχε εμπορικές δραστηριότητες στο Ιάσιο και τη Χοτίνη της Μολδαβίας. Διέθετε κύρος και χρήµατα και όχι µόνο έχτισε το µοναστήρι, αλλά και το κατέστησε αξιόλογο και ονοµαστό.

Ο Σιµωτάς είχε µεγάλες γνωριµίες µε τον Πατριάρχη Κων/πόλεως Κύριλλο και δηµιούργησε στο µοναστήρι µια αξιόλογη Σχολή, που ο Τσιγαράς θα ονοµάσει «Φωτοβόλο Εστία της Ηπείρου» και ο Λαµπρίδης «Επιστηµονική Εστία και Ανώτερη Κεντρική Σχολή». Για 126 χρόνια η σχολή παρείχε παιδεία και διδάσκονταν όχι µόνο τα «ιερά γράµµατα» αλλά και η «αρχαία ελληνική γραµµατεία και φιλοσοφία». Στα µαθήµατα του 1072 -τονίζει ο Ι. Λαµπρίδης- περιλαµβάνονταν και η ερµηνεία του µεγάλου ρήτορα της αρχαιότητας Δηµοσθένη, καθώς και του µεγάλου φιλοσόφου Πλάτωνα. Ακόµη και λατινικά διδάσκονταν στη σχολή, γεγονός που µαρτυρεί το υψηλό επίπεδο σπουδών των µαθητών.

Ένας από τους πιο ονοµαστούς ηγούµενους και καθηγητές της Σχολής ήταν ο Δανιήλ, που κατάγονταν από την Πογδόριανη, πολύ εγγράµµατος και δίδαξε στη Σχολή 45 ολόκληρα χρόνια. Προτού γίνει ηγούµενος ήταν Μητροπολίτης στον Πόντο, στη Μητρόπολη Σίδης και ύστερα στη Μητρόπολη Τοµαράβας και Πρεσλάβας. Εγκατέλειψε τη µητροπολιτική του έδρα για να προσφέρει τις υπηρεσίες του στη γενέτειρά του, την Πογδόριανη, ως ηγούµενος του µοναστηριού του Σώσινου και Έξαρχος της Πογδόριανης.

Μέχρι το 1920 το µοναστήρι λειτουργούσε και υπήρχαν ακόµη ο ηγούµενος Φιλόθεος και αρκετό υπηρετικό προσωπικό. Το 1925 άρχισε η καταστροφή και η λεηλασία του, που συνέπεσε µε το θάνατο του τελευταίου ηγουµένου παπάΓιάννη Ζούπα. Τότε τα χειρόγραφα, τα βιβλία, τα έντυπα χάθηκαν ή εξαφανίστηκαν. Μαζί µ’ αυτά χάθηκαν και τα χρυσοκέντητα άµφια, όπως και τα σκεύη του µοναστηριού.

Από το πλούσιο άλλοτε µοναστήρι του Σώσινου σώζεται σε καλή κατάσταση ο ναός της Παναγίας της Ευαγγελίστρας με το θαυμάσιο εξωτερικό ψηλό τρούλο, που είναι πάνω από το ναό, προσφέροντας μια εξαιρετική και σπάνια αρχιτεκτονική, ίδια μ’ εκείνη που συναντάει κανείς στην ιερά μονή Μολυβδοσκεπάστου. Ο ναός είναι χτισμένος το 1598, αργότερα έγιναν και άλλες προσθήκες. Το εσωτερικό του είναι γεμάτο με τοιχογραφίες.

Κυρίες και κύριοι, είπε ο Νικηφ. Κάτσενος. Μια ιστορία οκτώ ολόκληρων αιώνων γεμάτη Ελληνισμό και Χριστιανισμό είναι γραμμένη στην Κοιλάδα του Άνω Καλαμά, στην ιστορική και ξακουστή Πογδόριανη, με επίκεντρο την ιστορική Μονή Σωσίνου, στον ομώνυμο λόφο. Διαβάζοντας κανείς τους ιστορικούς μελετητές, νιώθει πραγματικά δέος για το παρελθόν, συνάμα όμως γεμίζει περηφάνια για το ρόλο που διαδραμάτισε το μοναστήρι στους παλιούς και δύσκολους για τον τόπο καιρούς.

Το μοναστήρι του Σώσινου με την ονομαστή και ακμάζουσα σ’ αυτό Σχολή αποτέλεσε πραγματικά, προπύργιο της Ορθοδοξίας και του Γένους, όχι µόνο για την περιοχή αλλά και ευρύτερα.

Η σηµερινή όµως εγκατάλειψη, προξενεί θλίψη και πόνο σε κάθε επισκέπτη που ανηφορίζει το λόφο, είτε µε τα πόδια ή µε το αυτοκίνητο για να αφουγκραστεί επί τόπου την ιστορία.

Και ο Νικηφόρος Κάτσενος κατέληξε. Την τελευταία τριετία µε συντονισµένες δράσεις του Ρεπετιστιώτη βουλευτή της Ν.Δ. κ. Αντώνη Φούσα, του Νοµάρχη Ιωαννίνων κ. Αλέκου Καχριµάνη και του Δηµάρχου Άνω Καλαµά κ. Σταύρου Βιρβίλη, το έργο αναστήλωσης της Μονής είναι σε καλό δρόµο. Έχει ενταχθεί ήδη στο πρόγραµµα Interreg Ελλάδος-Ιταλίας, µε πίστωση 800.000 ευρώ. Κάπου όµως το θέµα κόλλησε στα γραφειοκρατικά γρανάζια και αναµένονται σύντοµα εξελίξεις.

Είναι καιρός όλες οι τοπικές αρχές να ενεργήσουν συντονισµένα και αποφασιστικά αλλά και να πιέζουν για την αναστήλωση του χριστιανικού αυτού φάρου. Το απαιτεί η ιστορία και εµείς έχουµε χρέος να την κληροδοτήσουµε στα παιδιά µας.

Σήµερα στην εφηµερίδα «Πρωινός Λόγος» δηµοσιεύεται δήλωση του Ν/ρχη Αλέκου Καχριµάνη «ότι θα εγκριθεί η πρόταση της Ν/κής Αυτοδ/σης lωαννίνων για ένταξη στο Interreg ΙΙΙ Ελλάδος-Ιταλίας, του έργου στερέωσης της Ι.Μ. Σωσίνου. Η πρόταση αυτή υπογραµµίζει ο κ. Ν/ρχης, έχει συγκεντρώσει τη µεγαλύτερη βαθµολογία από όλες όσες κατέθεσαν οι Ν/κές Αυτοδιοικήσεις» .

Εκεί επάνω, κυρίες και κύριοι, στη Μονή του Σωσίνου, στην κοιλάδα της πάλαι ποτέ ονοµαστής πόλης της Πογδόριανης είναι γραµµένο ένα µεγάλο µέρος της τοπικής µας ιστορίας. Ας είναι ευλογηµένη η Ηπειρωτική µας γη µε την πλούσια κληρονοµιά µας, τη ζωντανή ιστορία, τα ήθη και έθιµά µας. Αυτά ας τα κληροδοτήσουµε στους νέους µας, γιατί είναι η φυσιογνωµία µας και η εθνική ταυτότητά µας».

Comments are closed.