Rss

Μοναστήρι Παναγίας Μικροκάστρου

Σε ημερήσια εκδρομή που πραγματοποιήσαμε με τον πολιτιστικό σύλλογο Ρεπετίστας και ιδιαίτερα με τους νέους του χωριού, κατευθυνόμενοι προς την Έδεσσα, επιχειρήσαμε ένα προσκύνημα στο μοναστήρι της Παναγίας Μικροκάστρου, κοντά στην κωμόπολη της Σιάτιστας, που είναι αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου.

Το μοναστήρι είναι γυναικείο, μπαίνουμε στο προαύλιο από τη μεγάλη ξύλινη πόρτα και εντυπωσιαζόμαστε από τον περιβάλλοντα χώρο. Τα λουλούδια και τα δέντρα στους κήπους, το καθολικό της μονής, το ηγουμενείο, η βιβλιοθήκη, οι βοηθητικοί χώροι, όλα άψογα. Στο καθολικό του μοναστηριού μας υποδέχεται η ηγουμένη. Ανάβουμε το κερί μας και προσκυνούμε τη μεγάλη ασημένια εικόνα της Παναγίας, που βρίσκεται στο τέμπλο του ναού. Η ηγουμένη αναφέρεται στην ιστορία της μονής ιδιαίτερα στο Καθολικό, που όπως υπολογίζουν οι ιστορικοί είναι 200 η 250 χρόνων, όπως δείχνει η επιγραφή ιστόρησης που διατηρείται στο δυτικό τοίχο του ναού.

Στην αρχή, είπε η γερόντισσα, υπήρχε εδώ ένα μικρό παρεκκλήσι του χωριού Μικροκάστρου, όμως η ευνοϊκή γεωγραφική θέση, πέρασμα από Κοζάνη προς Καστοριά, βοήθησε να εξελιχθεί το μέρος σε προσκύνημα. Αυτό οφείλεται στην παρουσία εδω της ιεράς εικόνας της Παναγίας της Ελεούσας του τέμπλο, χωρίς να γνωρίζουμε ακριβώς κάτω από ποιες ιστορικές και εκκλησιαστικές συνθήκες βρέθηκε στο χώρο αυτό. Γρήγορα όμως, συνέχισε η Ηγουμένη, ο χώρος εδώ εξελίχθηκε στο μεγαλύτερο προσκύνημα της δυτικής Μακεδονίας, χάρη στην θαυματουργική δύναμη της εικόνας της Παναγίας.

Ολόκληρος ο ναός είναι αγιογραφημένος και έγινε από καλλιτέχνες, καταγόμενους από το Καπέσοβο της Ηπείρου μας, που μένουν πιστοί στη βυζαντινή παράδοση ακολουθώντας τα πρότυπα της Παλαιολόγειας εποχής.

Το τέμπλο της ιεράς μονής έχει άριστη τεχνοτροπία, είναι από τα καλύτερα της περιοχής και κατασκευάστηκε επίσης από Ηπειρώτες μαστόρους. Η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Ελεούσας σύμφωνα με τα σύγχρονα συστήματα χρονολόγησης των ιερών εικόνων, πρέπει να τοποθετηθεί χρονολογικά στον 12ο η 13ο αιώνα.

Η ηγουμένη κάνει λόγο για τα πολλά αφιερώματα των πιστών προσκυνητών στην Παναγία μας, που αύξησαν σημαντικά την περιουσία του μοναστηριού, ώστε το ιερό προσκύνημα έφτασε γύρω στο 1820 να χαρακτηρίζεται ιερά μονή για λόγους κυρίως εξαιτίας της παρουσίας της ιεράς εικόνας, αφού δεν είχε ποτέ μοναστική ζωή, αλλά Ηγούμενο που τον διόρισε ο μητροπολίτης Σιατίστης και επιτροπή, που διοικούσε τα σχετικά με το προσκύνημα.

Αλλά και τα ιστορικά γεγονότα του 1878, το μακεδονικό αγώνα 1904-1908, τους μετέπειτα απελευθερωτικούς αγώνες του 1912, καθώς και στην βοήθεια και περίθαλψη των θυμάτων της μικρασιατικής καταστροφής και τέλος στο μεγάλο έπος του 1940-1941, η ιερά μονή της Παναγίας Ελεούσας πρόσφερε την ηθική και υλική της συνδρομή. Ύστερα από τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο τη γερμανική κατοχή ο μητροπολίτης Σισωνίου Ιάκωβος Κλεομβρότος, ο μετέπειτα Μυτιλήνης, μια δυνατή εκκλησιαστική φυσιογνωμία διέπρεψε ότι η ιερά μονή προσφέρεται, περισσότερο από την ορεινή Σιάτιστα για πνευματική και κοινωνική δραστηριότητα.

Και επιχειρεί, πράγματι, έλεγε κάτι γιγάντιο κτιριακό έργο. Το 1952 ανοίγει γεωργική σχολή και αγροτόπαιδα της περιοχής, που ύστερα από διετή λειτουργία παραχωρήθηκε στον ελβετικό Ερυθρό Σταύρο για την ίδρυση πρεβοντορείου της περιοχής. Εκατοντάδες παιδιά εκείνη την εποχή θεραπεύτηκαν εδώ και διέφυγαν τον κίνδυνο του θανάτου.

Παράλληλα χτίστηκε το οικοτροφείο της οικοκυρικής σχολής που χρησιμοποιήθηκε ως ξενώνας και ύστερα ως γηροκομείο. Ένα ακόμη κτίριο στο χώρο λειτούργησε ως ορφανοτροφείο από τον μητροπολίτη Πολύκαρπο.

Το 1981 η θέση του ηγούμενου κατέλαβε ο πάτερ στέφανος Ρήγας, που με την ηθική, πνευματική και η υλική συμπαράσταση του επισκόπου αλλά και την συνδρομή του πιστού ορθοδόξου λαού πραγματοποίησε ένα σπουδαίο ανακαινιστικό έργο και πρόσθεσε και νέα κτίρια, ξενώνα και παρεκκλήσια.

Φθάνουμε στο 1993, οπότε με προεδρικό διάταγμα η ιερά μονή έγινε γυναικεία και δημιουργήθηκε ο πρώτος μοναστικός πυρήνας με αξιόλογο πνευματικό, φιλανθρωπικό έργο. Οι μοναχές σήμερα με επικεφαλής τη δραστήρια και θεολογικά καταρτισμένη ηγουμένη διακονούν το χώρο της μονής και μέσα από τις αρετές του μοναχισμού, τις οποίες οι ίδιες υπηρετούν με ζήλο, την υπακοή, την ακτημοσύνη και ιδιαίτερα την προσευχή και τη φιλανθρωπία συντελούν στην πνευματική και ηθική αναβάθμιση των κατοίκων της περιοχής.

Αξίζει να αναφέρει κανείς ότι από τα χρόνια ακόμη της τουρκοκρατίας διατηρούν μέχρι σήμερα δύο έθιμα. Το πρώτο είναι το έθιμο των Καβαλάρηδων. Την ημέρα της γιορτής Κοιμήσεως της Θεοτόκου, 15 Αυγούστου, οι νέοι της Σιάτιστας έφιπποι, αρματωμένοι και αυτοί και τα άλογά τους καταφθάνουν στο πανηγύρι να προσκυνήσουν τη χάρη της, όπου, χωρίς καν να υποψιάζονται οι τούρκοι συζητούσαν τα θέματα που αφορούσαν την επανάσταση παράλληλα ενισχύονταν η ελπίδα των υπόδουλων Ελλήνων για την ελευθερία. Το έθιμο διατηρείται μέχρι σήμερα και έχει ενσωματωθεί στην όλη πανηγυρική και θρησκευτική ατμόσφαιρα της ημέρας.

Το δεύτερο έθιμο είναι η περιόδευση της εικόνας της Παναγίας σε τακτές περιόδους του έτους. Οι πιστοί με συνοδεία πολλών ανθρώπων κάθε ηλικίας κάνουν μία διαδρομή με τα πόδια τριών ωρών και κρατούν την εικόνα στην αγκαλιά τους, μέχρι να φθάσουν στη Σιάτιστα, όπου στο μητροπολιτικό ναό ψαλλεται δέηση και ύστερα τη μεταφέρουν σε όλα τα σπίτια και τα διαμερίσματα της πόλης. Η πράξη αυτή αποτελεί μεγάλη απόδειξη πως ούτε η χάρη της Παναγίας έχει στερέψει αλλά ούτε η πίστη του λαού έχει λιγοστέψει.

Η Ηγουμένη έκλεισε την ιστορική αναφορά στην ιερά μονή και στα θαύματα της Παναγίας επικαλούμενη τη χάρη και τη βοήθεια της Παναγίας σε όλους τους εκδρομείς και σε κάθε χριστιανό, που καταφεύγει σε αυτή για να ζητήσει την προστασία.

Comments are closed.